Pháp luật là gì? khái niệm pháp luật

0
26339
pháp luật là gì

Pháp luật là gì?

Định nghĩa : Pháp luật được định nghĩa là hệ thống những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước được ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội phát triển phù hợp với lợi ích của giai cấp mình.

Cùng chúng tôi tìm hiểu thêm nhé

Pháp luật là Hệ thống các quy tắc xử sự chung mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, phục vụ và bảo vệ quyền lợi của các tầng lớp dân cư trong xã hội.

pháp luật

Qua định nghĩa pháp luật cho thấy pháp luật được thể hiện theo 4 ý cơ bản sau đây :

1, pháp luật là hệ thống những quy tắc mang tính xử sự chung.

Nói đến pháp luật là nói đến tính quy phạm phổ biến, tức là nói đến tính khuôn mẫu phổ biến
chung. Trong xã hội không chỉ pháp luật có thuộc tính quy phạm. Đạo đức, tập quán, tín điều
tôn giáo, các tổ chức của chính trị – xã hội và toàn thể quần chúng  đều có tính quy phạm.

  • Thuộc tính quy phạm của pháp luật thể hiện ở chỗ:

+ Là khuôn mẫu chung cho nhiều người
+ Được áp dụng nhiều lần trong không gian và thời gian rộng lớn

xem thêm: học luật cần những tố chất nào

  • Tính bắt buộc  chung của pháp luật thể hiện ở chỗ :

+Việc  tuân theo các quy tắc pháp luật  không phụ thuộc vào ý thức chủ quan của  mỗi người .
quy định này được áp dụng đối với tất cả mọi người , không phân định tiền tài, địa vị, chức vụ,
dù thế nào cũng phải tuân theo các quy tắc pháp luật.
+ Khi mà nó được áp dụng với tất cả mọi người trong xã hội này không tuân thủ theo thì sẽ bị xử lý theo pháp luật

  • Ví dụ : luật giao thông đường bộ yêu cầu tất cả mọi người khi tham gia giao thông phải đội mũ
    bảo hiểm. Quy định này được áp dụng đối với tất cả mọi người , không phân định già trẻ, gái
    trai, độ tuổi. Và nếu vi phạm sẽ bị xử lý một cách nghiêm khắc theo quy định của pháp luật .

pháp luật2, Do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận ( nhà nước là người ban hành, nhà nước là người đảm bảo quyền lực của mình ).

  • Ngoài việc ban hành nhà nước còn có thể thừa nhận những tập quán trong xã hội bằng cách
    ghi nhận trong luật thành văn.

3, Thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và nhân tố điều chỉnh các quan hệ xã hội phát triển phù hợp với lợi ích, giai cấp của mình.

  • Bản chất của pháp luật trước hết thể hiện ở tính giai cấp. Tính giai cấp của pháp luật phản ánh
    ý chí nhà nước của giai cấp thống trị trong xã hội, nội dung ý chí đó được quy định bởi điều
  • kiện sinh hoạt vật chất  của giai cấp thống trị được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật do
    cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.
  • Như vậy, thông qua định nghĩ này ta thấy trước hết Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự, những
    quy tắc xử sự này mang tính chất bắt buộc chung đối với tất cả các cá nhân và tổ chức trong xã
    hội, bất kì ai cũng phải tuân thủ các quy định này.
  • Những quy định này được nhà nước ban hành và có thể là nhà nước không ban hành quy định
    đó vì nó luôn tồn tại sẵn trong cuộc sống, nó chỉ được coi là pháp luật khi được nhà nước công
    nhận, khi được nhà nước ban hành và thừa nhận rồi thì những quy tắc xử sự đó sẽ được nhà
    nước đảm bảo, thực hiện và thể hiện ý chí của nhà nước. Có nghĩa là nếu một người nào đó
    không thực hiện các quy tắc xử sự này, thì ngay lập tức họ sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng
    chế của nhà nước.
    xem thêm: danh sách các trường luật uy tín ở Việt Nam

4, Đảm bảo thực hiện bằng quyền lực nhà nước

  • Quyền lực của nhà nước được thể hiện ở các biện pháp cưỡng chế khi không tuân thủ hay cố
    ý sai phạm. Với sự đảm bảo của nhà nước  đã làm cho pháp luật luôn được tôn trọng và thực
    hiện nghiêm chỉnh, có hiệu quả đối với đời sống xã hội.

Nguồn gốc của pháp luật

Những nguyên nhân làm phát sinh ra nhà nước cũng là nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của pháp luật.

Xã hội cộng sản nguyên thủy ( CSNT ), tập quán và tín điều tôn giáo: là các quy phạm xã hội. Khi chế độ tư hữu xuất hiện và xã hội được phân chia giai cấp thì tập quán không còn phù hợp ( vì tập quán thể hiện ý chí chung của tất cả mọi người trong thị tộc ). Trong điều kiện lịch sử mới , khi xung đột giai cấp diễn ra ngày càng gay gắt và cuộc đấu tranh của giai cấp là không thể điều hòa được thì cần thiết phải có một loại quy phạm mới thể hiện các ý chí của giai cấp thống trị để thiết lập một trật tự mới, đó chính là quy phạm pháp luật.

Pháp luật là hệ thống các quy phạm do nhà nước ban hành, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị. Pháp luật ra đời cùng với nhà nước, là công cụ sắc bén để thực hiện quyền lực nhà nước, duy trì địa vị và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị. Nhà nước và pháp luật đều là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp.

Như vậy, pháp luật ra đời do nhu cầu xã hội để quản lý một xã hội đã phát triển ở một giai đoạn nhất định, giai đoạn xã hội đã phát triển quá phức tạp, đã xuất hiện những giai cấp có lợi ích đối lập với nhau và nhu cầu chính trị – giai cấp để bảo vệ lợi ích cho giai cấp, lực lượng thống trị về kinh tế và chính trị trong xã hội.

pháp luật là gì
pháp luật là gì

Vai trò của pháp luật

Trong đời sống xã hội, pháp luật sẽ có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó là công cụ không thể thiếu, có thể bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng. …

– Pháp luật chính là phương tiện thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi công dân.

Đặc điểm của pháp luật

Pháp luật có 03 đặc điểm (dấu hiệu) cơ bản sau đây:

a,  Pháp luật do nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện

Pháp luật do Nhà nước ban hành thông qua rất nhiều những trình tự thủ tục chặt chẽ và phức tạp với sự tham gia của rất nhiều các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các tổ chức và các cá nhân nên pháp luật luôn có tính khoa học, chặt chẽ, chính xác trong điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Pháp luật được nhà nước bảo đảm thực hiện bằng nhiều biện pháp, trong đó các biện pháp cưỡng chế nhà nước rất nghiêm khắc như phạt tiền,  tù chung thân, phạt tù có thời hạn, … Với sự bảo đảm của nhà nước đã làm cho pháp luật luôn được các tổ chức và cá nhân tôn trọng và thực hiện nghiêm chỉnh, có hiệu quả trong đời sống xã hội.

b,  Pháp luật có tính quy phạm phổ biến, gồm những quy tắc xử sự mang tính bắt buộc chung

Pháp luật gồm tất cả các quy tắc xử sự chung, được thể hiện trong những hình thức xác định, có kết cấu lô rich rất chặt chẽ và được đặt ra không phải xuất phát từ một trường hợp cụ thể mà là sự khái quát hóa từ rất nhiều những trường hợp có tính phổ biến trong xã hội. Điều này đã làm cho quy định pháp luật có tính khái quát hóa cao, là những khuôn mẫu điển hình để các chủ thể (tổ chức , cá nhân) thực hiện theo khi gặp phải những tình huống mà pháp luật đã dự liệu.

Pháp luật mang tính băt buộc chung, các quy định pháp luật được dự liệu không phải cho một tổ chức hay cá nhân cụ thể mà cho tất cả các tổ chức và cá nhân có liên quan. Xuất phát từ vị trí, vai trò của nhà nước trong xã hội (tổ chức đại diện chính thức cho toàn xã hội), nên pháp luật là bắt buộc đối với tất cả, việc thực hiện pháp luật

c,  Pháp luật có tính xác định chặt chẽ về hình thức:

Pháp luật luôn được thể hiện dưới những hình thức phải nhất định, nói cách khác, những quy định pháp luật phải được chứa đựng trong các nguồn luật như tập quán pháp, văn bản quy phạm pháp luật, tiền lệ pháp … Sự xác định chặt chẽ về hình thức là điều kiện để phân biệt giữa pháp luật với những quy định không phải là pháp luật, đồng thời, cũng tạo nên sự thống nhất, rõ ràng, chặt chẽ, chính xác về nội dung của pháp luật.